Wat is voedselbeleid?; Dick Veerman met Jaap Seidell

‘Voedselbeleid onderdeel van nieuw gemeenschapsbeleid’

Jaap Seidell is public health specialist, hoogleraar (VU Amsterdam), lid van de Nederlandse Gezondheidsraad en adviseur van internationale overheidsorganisaties.

De vraag 'wat is voedselbeleid?' staat centraal in Seidells gesprek met Dick Veerman in Café Weltschmerz.

jaap-seidell

Jaap Seidell legt uit wat public health als wetenschap is: volksgezondheidsonderzoek. Het vak onderscheidt zich van het werk dat stofjesonderzoekers doen. Voedingswetenschappers die bij voorbeeld de werking van vetzuren of koolhydraten proberen te ontrafelen willen daarmee individuen kunnen helpen om gezonder te eten of bijvoorbeeld hun risico op een tweede hartinfarct te verminderen. Volksgezondheidsmensen kijken naar de totale context en stellen vast welke contexten meer of minder gezonde mensen opleveren. Hoewel aannemelijk is dat volksgezondheidsaanpakken aanzienlijk meer gezondheidswinst opleveren, gaan toch bijna alle onderzoeksgelden naar stofjesonderzoek, zegt Seidell. Dat is merkwaardig, want wie de omgeving zo inricht dat mensen eten en leven op een manier die past bij hun soort, vermijdt immers problemen.

Seidell opent het perspectief op een nieuw mensbeeld. De Verlichting schat ons verkeerd in, maar heeft de gedachte dat we rationele en autonome wezens zijn die eigen keuzen maken diep verankerd. Dat nieuwe beeld kan voor 'socialistisch' worden versleten, maar zou wat hem betreft eerder als biologisch - passend bij onze aard - moeten worden gezien

Toch kiezen we niet voor die public health-aanpak. Het antwoord moet volgens Seidell gezocht worden in de Verlichting. Het individu en zijn zogenaamd bewuste en zelfgemaakte keuzen kwamen daarin centraal te staan. Daarom richten we ons op het ontdekken hoe het individu het best kan leven en zichzelf moet sturen. We zijn gaan denken en belangrijk gaan vinden dat ieder mens zijn eigen verantwoordelijkheid neemt en dat moet kunnen.

Dat mensbeeld strookt echter niet met onze biologische aard, zegt Seidell stellig. We worden sterk bepaald door onze omgeving en zijn veel minder vrij dan we graag zouden willen geloven. Dagelijks worden we door onze omgeving verleid om ons te gedragen zoals die omgeving het ons dwingend oplegt. We nemen dagelijks 200 geheel automatische voedselbeslissingen. We zijn volgens Seidell ons brein en niet de rationele individuen die eigen keuzen maken, zoals ook neuroloog Dick Swaab zegt.

Vanuit die gedachte is het een kleine stap naar wat voedselbeleid betekent. Het is aanpak die verandering van onze leefomgeving en het leven van mensen daarbinnen nastreeft. Het impliceert een grote zorgplicht van de samenleving naar individuen in plaats van omgekeerd. Het dominante denkmodel van de mens als autonoom individu is aan revisie toe, zegt Jaap Seidell. Omdat het individu met zijn autonome keuzes en keuzevrijheid centraal staat in niet alleen ons zelfbeeld, maar ook diepgaand ten grondslag ligt aan de inrichting van onze samenleving, zijn aanpassingen van die inrichting nodig.

Eerste stap op weg naar een na-Verlichtingswereldbeeld
We worden dik, ziek, ongelijk en ongelukkig door onze vanuit een individualistisch mensbeeld ingerichte samenleving. Voedselbeleid kan die dikte omkeren, maar is slechts een onderdeel van een grotere maatschappelijke verandering die Seidell nodig acht.

Seidell opent het perspectief op een andere samenleving vanuit een nieuw mensbeeld. De Verlichting schat ons verkeerd in, maar heeft de gedachte dat we rationele en autonome wezens zijn die eigen keuzen maken diep verankerd. Dat nieuwe beeld kan voor 'socialistisch' worden versleten, maar zou wat hem betreft eerder als biologisch - passend bij onze aard - moeten worden gezien.

Voedselbeleid, zegt Seidell, is de eerste stap op weg naar gelukkigere en gezondere mensen in een nieuw socialer samenlevingsmodel.

Wanneer en waar moeten we daarmee beginnen? Vroeg in het leven, vindt Seidell. Daar worden we namelijk grotendeels geprogrammeerd voor de rest van ons leven. Voorzover thuis die plek niet is, is juist het onderwijs de plek waar mensen eet- en andere leefvaardigheden moeten opdoen.

Doneer Café Weltschmerz, we hebben uw hulp echt nodig! NL23 TRIO 0390 4379 13 (Disclaimer: Wij betalen over uw gift in Nederland belasting)


 

Podcast

Over voedselzekerheid en EU beleid; Dick Veerman met Jeroen Candel

Hoe maakt de EU beleid met betrekking tot ons voedsel?

Jeroen Candel is assistent hoogleraar aan de Wageningse Universiteit en gepromoveerd met het proefschrift "Puting Food on the Table", over de EU en haar beleid ten aanzien van voedselzekerheid.

26170462836_efbe9e089d_b_719_433_s_c1
Na de 2e wereldoorlog was het beleid gericht op het maken van veel en goedkoop voedsel. Dat had boter- en tomatenbergen en wijn- en melkplassen tot gevolg. Sindsdien zijn we de landbouw gaan liberaliseren in de verwachting dat de boeren zelfstandig internationaal mee konden komen.

In de periode van de jaren 70 en 80 was het landbouwbeleid succesvol. Europa was zelfvoorzienend. We waren wellicht te succesvol. Er ontstonden daardoor nieuwe problemen, zoals: milieuproblematiek, handelsconflicten en de positie van boeren die het gedrang kwam. Het thema "voedselzekerheid" verdween daarmee gaandeweg van de agenda. Sinds 2008 is het thema opnieuw op de agenda gezet. Het onderzoek van Candel was gericht op de vraag wat er met voedselzekerheid nu precies mee bedoeld wordt en wat zijn de gevolgen daarvan in het EU beleid.

Help Café Weltschmerz en doneer. We hebben jullie hulp hard nodig!

Antibiotica in de voedselketen; Dick Veerman en Johanna Fink Gremmels

b2959dea4

'Boeren moet je laten boeren in harmonie met het milieu en het voedselsysteem.
Als Nederland dat doet en zichtbaar maakt, kan het agri-gidsland nummer 1 in de wereld blijven.'

Dat zegt prof. dr. Johanna Fink-Gremmels. Ze is emeritus hoogleraar en was hoofd van de afdeling Veterinaire farmacologie, farmacie en toxicologie van de faculteit der Diergeneeskunde in Utrecht. Ze zet haar werk voort als consultant voor voedselveiligheidsautoriteiten in de gehele wereld.
Fink-Gremmels studeerde af als dierenarts aan de universiteit van Hannover en specialiseerde zich na haar promotie in de veterinaire farmacologie en toxicologie (Diplomate ECVPT). Zij stond van 1986-1991 aan het hoofd van het instituut voor microbiologie en voedseltoxicologie van het huidige instituut voor voedselkwaliteit en consumentenveiligheid in Kulmbach, en was vanaf 1991-2014 hoogleraar aan de universiteit Utrecht.

varken-antibiotica-800x409

Resistentie 'natuurlijk fenomeen'
Wat zijn nu de gevolgen van de antibiotica in de dierlijke producten voor de mens?
 Volgens Fink-Gremmels is antibioticaresistentie een natuurlijk mechanisme. In de natuur heb je een wisselwerking tussen schimmels en bacteriën. Dat natuurlijke fenomeen moet je afzetten tegen de veranderingen van de laatste jaren, die voortkomen uit een overmatig antibioticagebruik wereldwijd.

Kantelpunt: nieuwe middelen uit VS kwamen Europese markt op
We hebben in Nederland bij de mens een restrictief antibioticabeleid gehandhaafd. Het landbouwhuisdier kreeg echter antibiotica toegevoegd in zijn voeding om de gezondheid en “productiezekerheid” te verbeteren. We hadden oorspronkelijk tot eind 60 ‘er jaren in Europa goede wetgeving voor bepaalde antibiotica, die uitsluitend als veevoederadditieven toegepast werden, maar niet gebruikelijk waren in de therapie van infectieziekten bij mens en dier. Tot het moment kwam waarop een aantal internationale (Amerikaanse, red) farmaceutische bedrijven de Europese mededingingsautoriteit dwongen ook afwijkende middelen toe te laten op de Europese markt.

Economisch experimenteren liet het misgaan
Dat was het kantelpunt dat goede en stringente Europese wetgeving liet verwateren. Amerikaanse leveranciers brachten groeiverbeteraars in de diervoeding op een wijze die niet voldeed aan de oorspronkelijke strenge Europese regels. Daar kwam nog eens bij dat Nederlandse boeren vooral economisch zijn gaan experimenteren met onze op intensieve productie gerichte houderijsystemen. Daarmee heeft Nederland het risico op ziekte en ziekteverspreiding onder dieren vergroot en, zegt Fink-Gremmels, "daar is het mis gegaan." Sindsdien is een toename van het gebruik van antibiotica-middelen zichtbaar geworden, die we nu weer proberen terug te dringen.

Gidsland Nederland
Fink-Gremmels gelooft in Nederland als agrarisch gidsland in de wereld. De boer ziet ze als een essentieel onderdeel van de samenleving. Als we daar teveel een ondernemer van willen maken, gaat het mis. De boer heeft als voedselproducent een rol als vakman, waarin de samenleving hem moet steunen. Nederland heeft in de wereld een rol als kennisbrenger vanuit de ontwikkelplek Nederland die niet de wereld moet willen voeden met eten, maar met kennis!

Laat de boer niet economisch ploeteren en kreperen én maak zichtbaar dat we als Nederland kennis kunnen genereren, die voor andere landen toepasbaar en waardevol is. Dat is met zoveel woorden, de boodschap van Fink-Gremmels.

We hebben u echt nodig! Help ons naar een andere samenleving en doneer Café Weltschmerz. NL23 TRIO 0390 4379 13

Podcast

Dick Veerman interviewt Jos van de Sande: “Intensieve veehouderij gevaarlijker dan kerncentrales”

"We maken ons wel druk om kerncentrales, terwijl de intensive veehouderij met haar infrastructuur ons veel grotere risico's leveren."

image-6076179

Jos van de Sande is de nationale coryfee die de magnitude van de Q-koorts affaire begreep toen iedereen nog - ten onrechte - om wetenschappelijk bewijs vroeg. Daardoor liep het dodental op. Ook nu bouwt zich een aantal slachtoffers op van een dierziekte die zich in mensen zal manifesteren, zegt Van de Sande. Hoe dat komt, legt hij Dick Veerman uit naar aanleiding van een tweet.
Jos van der Sande is voormalig GGD-arts. Van der Sande kreeg als infectieziektenbestrijder te maken met de Q-koorts. Economische belangen op korte termijn gaan voor het publieke belang, zegt hij met zoveel woorden over de manier waarop de nationale, provinciale en lokale politiek met de volksgezondheidsrisico's van de intensieve veehouderij in Brabant aanpakte. “Dat heeft van mij een actievoerder gemaakt”.

Als Van de Sande straks gelijk krijgt, zorgt de Brabantse veehouderij voor de vroegtijdige dood van stedelijke bewoners in het RuhrgebiedHij beschouwt de intensieve veehouderij in dichtbevolkt gebied als een fors gevaar voor de volksgezondheid. De helft van de mensen in steden worden volgens Van der Sande, ziek van het fijnstof dat uit de intensieve veehouderij komt. We lopen een veel grotere kans op het uitbreken van epidemieën van door dieren op mensen overgedragen ziekten dan we als samenleving kunnen vaststellen.

Het traject van interne informatievoorziening binnen het bestuurlijk apparaat faalt. De materie is óf te complex geworden óf onderworpen geraakt aan andere belangen. Ministeries en politiek werden tijdens de Q-koorts epidemie verkeerd voorgelicht. Daardoor modderden zij aanvankelijk aan met antwoorden die ontoereikend waren en de ernst van de problemen negeerden.
Een verhelderend interview dat de begripsmatige basis legt voor het beoordelen van een binnenkort te verwachten rapport (waarvan de publicatie is uitgesteld) over de gevolgen van fijnstof van onder meer de dierhouderij voor de sterfte van mensen in steden.

Als Van de Sande straks gelijk krijgt, zorgt de Brabantse veehouderij voor de vroegtijdige dood van stedelijke bewoners in het Ruhrgebied.

Voel de urgentie en doneer Café Weltschmerz! NL23 TRIO 0390 4379 13

 

Podcast

Arno Wellens en Dick Veerman; TTIP maakt de economische wereld nog groter

Arno Wellens en Dick Veerman; TTIP maakt de efficiënte, economische wereld nog groter!

Dick Veerman is oprichter van Foodlog, Arno Wellens de rekenmachine van 925.nl. Beiden interviewen ze voor Cafe Weltschmerz. Het gesprek betreft de gevolgen van TTIP.

14202023571_e9181481d6_k

De eerste vraag van Wellens over de slechtheid van de Chloorkip wordt door Veerman direct ontkracht. "De Chloorkip is eigenlijk vrijer van smetten dan de Europese kip, want gezondheidsrisico's zoals salmonella bij de Amerikaanse kip zijn er niet." We zijn volgens Veerman overigens zeer terecht zeer kritisch over TTIP en hebben dat (ten onrechte) geframed rond de Chloorkip. De lagere standaard voor voedselveiligheid zou geen issue moeten zijn want dat is volgens onwaar. Wel moeten we ons zorgen maken over de milieu afspraken. We stappen in een oude wereld waarin we door produceren zoals we dat in het verleden ook deden en wat we niet meer willen. De wereld staat nu op een keerpunt waarbij we nadenken over dat globaal produceren. Met TTIP maken we een efficiënt economische wereld nog groter terwijl we daar juist op terug aan het komen zijn.
Een zeer helder inhoudelijk gesprek waar de knelpunten scherp worden beschreven.

Voel de urgentie en doneer Café Weltschmerz! NL23 TRIO 0390 4379 13

 

Podcast